Goede quizzen volgen de 70-procentregel. De kijker kent ongeveer zeventig procent van de antwoorden. Of hij heeft minstens het gevoel dat hij ze had moeten kennen. Daar zit het precies goed: genoeg herkenning om mee te doen, genoeg uitdaging om te blijven kijken.
Denk aan zo'n familiequiz op primetime bij een commerciële zender. Vragen die je al eens gehoord hebt. Onderwerpen die je half onthouden hebt uit je schooltijd. Het soort programma dat je samen bekijkt, waarbij iedereen antwoorden naar het scherm roept en tevreden knikt als het klopt.
Denk nu aan die andere quiz. Die van elf uur 's avonds op de openbare omroep. Eén schijnwerper, een ernstige presentator, en deelnemers die in de juiste volgorde de gebeurtenissen van de derde tot de zevende week van de Honderdjarige Oorlog kunnen opsommen. Boeiend, zeker. Indrukwekkend, absoluut. Maar ook vervreemdend. Je speelt niet mee. Je zit erbij en kijkt ernaar.
De regel geldt veel breder dan quizzen
Ze geldt in briefings. In presentaties. In concepten. In campagnes.
Sterke ideeën geven mensen het gevoel dat ze het bijna vatten. Ze roepen herkenning op. Niet alles hoeft uitgelegd te worden, want mensen vullen vanzelf in wat er niet staat. Laat je daar bewust ruimte voor, dan ontstaat betrokkenheid.
Toch is de reflex om te veel te zeggen
Om uit te leggen. Om elk gat te dichten en elke nuance te onderstrepen. Zeker in een briefing.
Maar mensen nemen ongeveer zeventig procent op. De rest vervaagt, of wordt sowieso zelf ingevuld.
Kies dan liever wat je zegt en wat je bewust openlaat. Want de betekenis ontstaat in die dertig procent die je niet uitlegt. Daar zit de interpretatie. Daar maken mensen het van zichzelf.
Zeventig procent geven lijkt lui. Het is slim, en het is genoeg.
